Қозы Көрпеш – Баян Сұлу күні туралы не білеміз?

Интернеттен алынған фото

Осыдан 5-10 жылдар бұрын 14 ақпан күні жақындаған сайын, жастар қағаздан қиылған жүрекшелерін алып, бірін-бірі құттықтауға асығатын. Елімізде «Әулие Валентин» деп аталатын мерекені әлі күнге дейін насихаттайтынар бар. Дегенмен, жастардың Қазақстанда сәуірдің 15-ші жұлдызын «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» ғашықтар күні деп аталатынын білгені абзал. Деректерге сүйенсек, бұл күн ешбір құжатпен белгіленбеген, ешбір тарихи оқиғаға да байланбаған.

Мереке қалай пайда болды?

Бұл мерекені атап өтуді, негізі, бірінші боп республика көлемінде Оңтүстік Қазақстан облысында 1999 жылы Дархан Мыңбай деген кісі ұсынып, жастар ұйымдарын, оқу орындарын, ақпарат құралдарын соған шақырған екен деректер бар. Батыстағы мерекелерді ескеріп, ешқандай күнге тура келмесін деп дәл осы күнге қойылған болуы керек, дейді біреулер.

Тарихшы, этнограф Ардақ Беркімбайдың айтуынша, ғашықтар күні атап өтілгені дұрыс, алайда салт-дәстүрлерімізге қайшы қылықтар жасалмауы тиіс.

Ал жазушы Амангелді Кеңшілік қазір қоғамда мұндай мерекеге қатысты тар көзқарас қалыптасып отырғанына қынжылады. «Валентин күнін» тоқтату үшін осындай «Ғашықтар күнін» ойлап тапқаны – құптарлық іс. Дегенмен махаббат деген нәрсені қыз бен жігіттің арасындағы махаббатпен ғана байланыстырып, соның аясында ғана қалдыруға болмайды дейді ол.

Ғашықтар тарихы.

Мерейлімерекеге арқау болған Қозы Көрпеш - Баян Сұлудың тағдырынан сыр шерте отырайық...

Қозы Көрпеш — Баян Сұлу эпосы – халқымыздың інжу-маржаны, асыл қазынасы. Бір-біріне қосыла алмаған қос ғашықтың қайғылы махаббатын жырлайды. Лиро-эпостық жыр XIII-XIV ғасырлардан бастап жырланып, XIX ғасырдың ортасы тұсында қағазға түсірілді.

Жыр Сарыбай мен Қарабайдың аң аулап жүріп құда болып, Қозы мен Баянды күні бұрын атастыруынан басталады. Сол кезде аң аулап жүріп, ұлды болғанын естіген Сарыбай, баласын көре алмай қаза табады. Атастырылып қойған Қозы мен Баян, жүздерін көрмегенімен бір-біріне ғашық болады. Уақыт өте келе сараң Қарабай қызын жетім ұлға бергісі келмей, бір кезде отарын жұттан құтқарған, жергілікті палуан Қодарға ұзатпақшы болады. Қос ғашықтың арасына тосқауыл болған Қодар, айласын асырып, зұлымдықпен Қозының басын алады. Қайғыдан қабырғасы қайысқан Баян, өш алу үшін қулыққа көшеді. Ол Қодарға өзіне құдықтан су алып берсе, күйеуге шығатынын айтады. Алданған Қодар Баянның шашынан ұстап, құдықтың түбіне түсе бергенде, айлакер қыз бұрымын кесіп тастайды: Қодар түпсіз тұңғиыққа құлап қаза табады. Сөйтіп Қозының кегі қайтарылады. Батыр қыз ғашығының күмбезіне келіп, өзіне қанжар салып қол жұмсайды.

Қозы Көрпеш пен Баян сұлудың ізі тек жырда ғана қалған жоқ, қос ғашықтың көзіндей болып келе жатқан мазар да бар. Бұл мазар Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданы, Таңсық теміржол бекетінен 10 шақырымдай жерде, Аягөз өзенінің бойында орналасқан.

Қозы мен Баян күні ғашықтар күні
Если вы заметили ошибку, выделите необходимый текст и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редакции
Я рекомендую
Пока никто не рекомендует

Комментарии

Комментарии предназначены для общения, обсуждения и выяснения интересующих вопросов

Происшествия
В Жамбылской области в результате ДТП с автобусом погибли 11 человек, передает  City04.kz со ссылкой на Тengrinews.kz. Утром 20 апреля около 5.00 в Кордайском районе Жамбылской области на 181 километре автодороги Алматы - Ташкент произошло столкновение машины марки Toyota с двигавшемся в том же направлении грузовым автомобилем.  Следовавший по трассе пассажирский автобус, избегая столкновения с вышеуказанными автотранспортными средствами, совершил опрокид...
Общество
В здании духовно-нравственного центра «Анаға тағзым» с участием заместителя акима города Актобе А.Арынгазиевой, общественного деятеля, историка А.Жантикенова, профессоров, докторов исторических наук Г.Избасаровой , Т.Жумагамбетова поэтов К.Усиной, Г.Куанышевой состоялась конференция «Қазақ хандығы тұсындағы батыр - ханшайымдар» посвященная памяти отважной - Бопай-ханым Касымовны, выступавшей за независимость страны, передает City04.kz со ссылкой на официал...
Политика
В Казахстане открыли Национальное агентство по усыновлению. Об этом сообщил бизнесмен Айдын Рахимбаев, передает City04.kz со ссылкой на Tengrinews.kz. "Наконец мы открыли Национальное агентство по усыновлению! Я горжусь нашими бизнесменами - партнерами проекта, которые приняли единогласное решение об увеличении бюджета проекта "Дом Мамы" для целей финансирования региональных офисов агентства по всей стране. Только что закончилось совещание под председател...
Политика
Глава региона Ондасын Уразалин встретился с членами Общественного совета Актюбинской области, передает City04.kz. В настоящее время областной Общественный совет объединяет 38 общественных деятелей, руководителей филиалов политических партий, членов профсоюзов, ветеранов труда и ученых. При организации создано 6 постоянных комиссии по разным направлениям.  «Сегодня в официальной печати опубликован разработанный нами План развития региона, основанный на резу...
Общество
По информации РГП "Казгидромет", сегодня в городе день пройдет без осадков, передает City04.kz. Днем термометры покажут +8..+10, ночью -2..-4 градусов Цельсия.
Общество
В пятницу, 19 апреля, под председательством акима Актюбинской области Ондасына Уразалина прошло селекторное совещание по вопросам доходов местных бюджетов и финансовой дисциплины администраторов бюджетных программ, передает City04.kz. Согласно докладу руководителя управления экономики и бюджетного планирования Гулькасимы Суентаевой, по итогам первого квартала этого года наблюдается снижение доходов бюджета Актюбинской области. Общий объем поступлений за от...
Общество
Среди офицерского состава ГУ «Служба пожаротушения и аварийно-спасательных работ» ДЧС Актюбинской области состоялись соревнования по пожарно-спасательному спорту, посвященные памяти Рахымжана Жанабергенова.  Актюбинский пожарный, Рахымжан погиб при исполнении служебных обязанностей в 1983 году. Во время тушения пожара на актюбинском элеваторе 11 февраля 1983 года произошел взрыв, унесший жизни нескольких работников элеватора и жизнь бойца противопожарной с...
Общество
Департамент охраны общественного здоровья Актюбинской области ежемесячно проводит мониторинг безопасности продукции, закупая ее для дальнейшего лабораторного исследования в магазинах, супер- и гипермаркетах по всей области.В ходе мониторинга в некоторых точках торговли были выявлены факты реализации пищевой продукции, изготовленной в домашних условиях – к примеру, торты, пирожные, самса, хот-доги, гамбургеры, блины, жент, курт и т.д.Данный факт вызывает об...
Общество
В Актюбинской области назначен новый начальник Департамента полиции, передает City04.kz со ссылкой на  Zakon.kz. Нового руководителя аппарату Департамента представил министр внутренних дел Ерлан Тургумбаев. Об этом сообщил официальный представитель МВД РК Нурдильда Ораз. - По согласованию с администрацией Президента на должность начальника Департамента полиции Актюбинской области назначен полковник полиции Арыстанов Атыгай Газымбекович. Нового начальника Д...