Қозы Көрпеш – Баян Сұлу күні туралы не білеміз?

Интернеттен алынған фото

Осыдан 5-10 жылдар бұрын 14 ақпан күні жақындаған сайын, жастар қағаздан қиылған жүрекшелерін алып, бірін-бірі құттықтауға асығатын. Елімізде «Әулие Валентин» деп аталатын мерекені әлі күнге дейін насихаттайтынар бар. Дегенмен, жастардың Қазақстанда сәуірдің 15-ші жұлдызын «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» ғашықтар күні деп аталатынын білгені абзал. Деректерге сүйенсек, бұл күн ешбір құжатпен белгіленбеген, ешбір тарихи оқиғаға да байланбаған.

Мереке қалай пайда болды?

Бұл мерекені атап өтуді, негізі, бірінші боп республика көлемінде Оңтүстік Қазақстан облысында 1999 жылы Дархан Мыңбай деген кісі ұсынып, жастар ұйымдарын, оқу орындарын, ақпарат құралдарын соған шақырған екен деректер бар. Батыстағы мерекелерді ескеріп, ешқандай күнге тура келмесін деп дәл осы күнге қойылған болуы керек, дейді біреулер.

Тарихшы, этнограф Ардақ Беркімбайдың айтуынша, ғашықтар күні атап өтілгені дұрыс, алайда салт-дәстүрлерімізге қайшы қылықтар жасалмауы тиіс.

Ал жазушы Амангелді Кеңшілік қазір қоғамда мұндай мерекеге қатысты тар көзқарас қалыптасып отырғанына қынжылады. «Валентин күнін» тоқтату үшін осындай «Ғашықтар күнін» ойлап тапқаны – құптарлық іс. Дегенмен махаббат деген нәрсені қыз бен жігіттің арасындағы махаббатпен ғана байланыстырып, соның аясында ғана қалдыруға болмайды дейді ол.

Ғашықтар тарихы.

Мерейлімерекеге арқау болған Қозы Көрпеш - Баян Сұлудың тағдырынан сыр шерте отырайық...

Қозы Көрпеш — Баян Сұлу эпосы – халқымыздың інжу-маржаны, асыл қазынасы. Бір-біріне қосыла алмаған қос ғашықтың қайғылы махаббатын жырлайды. Лиро-эпостық жыр XIII-XIV ғасырлардан бастап жырланып, XIX ғасырдың ортасы тұсында қағазға түсірілді.

Жыр Сарыбай мен Қарабайдың аң аулап жүріп құда болып, Қозы мен Баянды күні бұрын атастыруынан басталады. Сол кезде аң аулап жүріп, ұлды болғанын естіген Сарыбай, баласын көре алмай қаза табады. Атастырылып қойған Қозы мен Баян, жүздерін көрмегенімен бір-біріне ғашық болады. Уақыт өте келе сараң Қарабай қызын жетім ұлға бергісі келмей, бір кезде отарын жұттан құтқарған, жергілікті палуан Қодарға ұзатпақшы болады. Қос ғашықтың арасына тосқауыл болған Қодар, айласын асырып, зұлымдықпен Қозының басын алады. Қайғыдан қабырғасы қайысқан Баян, өш алу үшін қулыққа көшеді. Ол Қодарға өзіне құдықтан су алып берсе, күйеуге шығатынын айтады. Алданған Қодар Баянның шашынан ұстап, құдықтың түбіне түсе бергенде, айлакер қыз бұрымын кесіп тастайды: Қодар түпсіз тұңғиыққа құлап қаза табады. Сөйтіп Қозының кегі қайтарылады. Батыр қыз ғашығының күмбезіне келіп, өзіне қанжар салып қол жұмсайды.

Қозы Көрпеш пен Баян сұлудың ізі тек жырда ғана қалған жоқ, қос ғашықтың көзіндей болып келе жатқан мазар да бар. Бұл мазар Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданы, Таңсық теміржол бекетінен 10 шақырымдай жерде, Аягөз өзенінің бойында орналасқан.

Қозы мен Баян күні ғашықтар күні
Если вы заметили ошибку, выделите необходимый текст и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редакции
Я рекомендую
Пока никто не рекомендует

Комментарии

Комментарии предназначены для общения, обсуждения и выяснения интересующих вопросов

Происшествия
Сегодня делегация иностранных военных наблюдателей ОБСЕ, в которую вошли девять инспекторов из Канады, Чехии, Испании, Великобритании и США, во главе с руководителем группы канадцем Казо Джозеф Марсель Франсуа, посетила воинскую часть 5517 РгК «Батыс» Национальной гвардии Казахстана, дислоцирующуюся в Уральске, сообщает Сity04.kz со ссылкой пресс службу Ргк "Батыс" Нацгвардии РК. Визит проходил в рамках Венского документа по мерам укрепления доверия и безо...
Спорт
Бабы мен бағын қатарынан сынға салмақшы Ақтөбелік Айбек Қамзенов Италияда өтетін дүниежүзілік студент-жастар арасындағы 30-шы спорттық универсиадаға жолдама алды, деп хабарлайды 2019 жылы Италия елінің Неаполь қаласында өткізілмекші Жазғы Универсиадаға Жұбанов университетінің студенті Айбек Қамзенов суға жүзу спортынан қатыспақшы. Ақтөбе қаласында өткен республикалық жазғы универсидада 5 алтын медалға ие болған Айбек әлемдік сайыстың іріктеу кезеңінен сәтт...
Общество
Өткен жұмада Ақтөбе қаласының 150 жылдық мерейтойына орай өнер сүйер қала тұрғындарының қолдауымен «Біздің Ақтөбе — біздің таланттарымыз!» ашық жобасы басталды, деп хабарлайды Сity04.kz "Ақтөбе" газетіне сілтеме жасай. Алдымен Виктор Пацаев ескерткіші маңындағы «Ақтөбе Арбаты» алаңына «Красный октябрь» пианиносы қойылды. Даңқты композитор Ахмет Жұбановтың, Ғазиза Жұбанованың ұрпағы, Қазақ елінің атын бүкіл әлемге асқақтатып жүрген Димаш Құдайбергеннің жерл...
Общество
Постановление Правительства Республики Казахстан (Үкімет Үйі от 25 июня 2019 года № 431) О внесении изменения и дополнения в постановление Правительства Республики Казахстан от 31 октября 2017 года № 689 «Об утверждении перечня праздничных дат в Республике Казахстан» В соответствии со статьей 4 Закона Республики Казахстан от 13 декабря 2001 года «О праздниках в Республике Казахстан» Правительство Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ: 1. Внести в постановление...
Происшествия
Заседание Совета Безопасности под председательством Первого Президента Республики Казахстан - Елбасы Нурсултана Назарбаева состоялось в столице, Сity04.kz со ссылкой inform.kz. В ходе заседания была рассмотрена текущая ситуация в городе Арыси Туркестанской области и обсуждены вопросы обеспечения водной безопасности страны. Председатель Совета Безопасности, выразив искренние соболезнования родным и близким погибших в Арыси, отметил самоотверженный труд рабо...
Общество
Президент РК Касым-Жомарт Токаев подписал Указ «О мерах по снижению долговой нагрузки граждан Республики Казахстан», передает Сity04.kz со ссылкой inform.kz. О мерах по снижению долговой нагрузки граждан Республики Казахстан В целях оказания своевременной помощи по снижению долговой нагрузки на граждан Республики Казахстан, оказавшихся в тяжелой жизненной ситуации, ПОСТАНОВЛЯЮ: 1. Правительству Республики Казахстан в разовом порядке принять меры по погашен...
Происшествия
Члены Регионального Совета Палаты предпринимателей Актюбинской области откликнулись на призыв "Атамекен" об оказании помощи пострадавшим в результате ЧП в городе Арыc, передает City04.kz. Асхат Айтжанов, председатель совета директоров группы компаний «Дастан», член Регсовета перечислил на счет Общественного объединения "Менiң Атамекенiм" 3 млн тенге. Коллегу поддержал Талгат Салфиков, генеральный директор ТОО «Анвар». Бизнесмен перечислил 1 млн тенге. Еще...
Общество
Бүгін Ақтөбе облысының әкімі Қазақстан Республикасының кезектен тыс Президент сайлауында белсенді азаматтық ұстанымын көрсеткен "Аманаттықтарды" алғыс хатпен марапаттады, деп хабарлайды Сity04.kz. Сайлау халық үшін басшыны таңдау ғана емес, биліктегі басшы азаматтарға Қазақстандықтардың үндеуін, қолауын, арман-мақсаттарын жеткізудегі бір бағыты болып табылады. Дәл осы мүмкіндікті халықтың  пайдасына асыру үшін бақылаушы топ құрып әділеттік үшін жан салған...
Происшествия
25 маусым күні Әбілқайыр хан даңғылында орналасқан "Мир" бизнес орталығының жанында екі автокөлік соғысып салдырынан екі адам жарақат алды, деп хабарлайды Сity04.kz. Кеше кешкі сағат 23:10 да жол көлік апаты орын алды. Апат Toyota және    Volkswagen автокөлігің соғысынан пайда болды. Салдарынан Toyota автокөлігінің жолаушысы мен Volkswagen авткөлігінің жүргізушісі жарақат алып, медициналық көмекке жүгінуге мәжбүр болған. - Орын алған жол көлік апатының себ...